maandag 21 augustus 2017

A place called Winter, Patrick Gale

Harry Cane is een eenzaam jongetje. Zijn moeder overlijdt als zijn broertje Jack geboren wordt en hun vader doet de jongens zo snel mogelijk op een kostschool zodat hij verder weinig omkijken naar ze heeft. 

Harry groeit op als een verlegen, stotterende en sociaal onhandige jongen, maar gelukkig is daar zijn broer Jack, die alles is wat Harry niet is, sociaal, vrolijk en bij iedereen geliefd.

Jack gaat studeren voor veearts en Harry heeft voldoende geld om een gemakkelijk en routineus leventje te leiden, waarin niets bijzonders gebeurt. Hij maakt zijn wandelingetjes, bezoekt zijn club en gaat naar het badhuis en dineert weer op zijn club. En zo komt hij de dagen rustig door.

Zelfs als Harry trouwt (dankzij Jack, alleen was het Harry nooit gelukt) en er een dochter geboren wordt, is zijn leven nog altijd kabbelend en zonder grote schommelingen of passies.

Tot Harry verliefd wordt, een passie waar hij van schrikt maar waar hij ook niet los van kan komen. Een passie die alles op het spel zet wat hij in zijn leven heeft, want als het wordt ontdekt, kunnen zowel Harry als zijn geliefde in de gevangenis terecht komen.

Het is namelijk een paar jaar voor de Eerste Wereldoorlog en Harry is verliefd geworden op een andere man.

De affaire komt echter uit en Harry krijgt van zijn schoonfamilie het advies om alleen te vertrekken naar Canada. Tegen zijn vrouw wordt gezegd dat dit is omdat hij zijn fortuin kwijt is geraakt door slechte investeringen en dat hij naar Canada gaat om daar een boerderij op te zetten. Dit alles om een schandaal te voorkomen.

Harry vertrekt naar Canada en zal hier niet alleen de eenzaamheid moeten zien te overwinnen, maar ook de wildernis als hij een boerderij wil opbouwen op een plek waar nog bijna niets is.

Ik had nog nooit van Patrick Gale gehoord, tot ik een paar weken geleden een documentaire over hem zag. En op de een of andere manier werd ik hierdoor geraakt en wilde ik zijn boeken lezen. Een medewerkster van Waterstones in Amsterdam raadde me dit boek aan om mee te beginnen en ze had gelijk, A place called Winter is een bijzonder mooi boek.

Patrick Gale (1962)
Patrick Gale is een Engelse schrijver die al een flink aantal boeken op zijn naam heeft staan. Hij is geboren in 1962 en zijn vader was gevangenis directeur. De eerste jaren van zijn jeugd bracht Patrick Gale door op het eiland Wight. Hij heeft Engels gestudeerd en zijn eerste boeken werden al in 1986 gepubliceerd.

In zijn meest recente boek, A place called Winter, neemt Patrick Gale zijn eigen familiegeschiedenis als uitgangspunt. Zijn overgrootvader ging naar Canada en liet zijn familie achter in Engeland.

Maar zoals het een goede romanschrijver betaamt, is dit alleen het vertrekpunt voor het verhaal.

De opbouw van het verhaal is mooi gedaan. We beginnen met een hartbrekende scene in een gesticht, zodat we meteen weten dat er iets vreselijks is gebeurd. Kort daarna wordt Harry naar een therapeutisch centrum verplaatst en kan hij zijn verleden verwerken. Met lange flashbacks leren we Harry kennen en het leven dat hij heeft gehad.

In de wildernis van Canada is het leven hard en Harry moest hier vooral zichzelf weer opnieuw vinden, zonder enige steun van zijn familie. Maar ondanks alle moeilijkheden en al het verlies wat hij moet verwerken, blijft Harry op eigen rustige manier volhouden en doorgaan, omdat uiteindelijk het leven waard is geleefd te worden. 

Wat niet wil zeggen dat je soms niet in kunt storten door wanhoop of bezwijken onder de heftigheid van verdriet, maar als het goed is, is er ook vanuit de diepste put weer een weg omhoog.

Harry put moed uit de prachtige natuur om hem heen en de vriendschappen en zelfs liefde die hij ondervindt. En dat weegt uiteindelijk op tegen al het andere. A place called Winter is daarmee beslist geen sentimenteel of goedkoop verhaal, maar juist fijngevoelig en hoopvol.

De historische tijd is bijzonder goed getroffen en vooral de manier waarop homoseksualiteit werd gezien en ervaren, wordt geloofwaardig neergezet. Alle betrokkenen hebben reacties en gevoelens die passen binnen de tijd waarin het verhaal zich afspeelt, zo rond 1910.

Schrijver hebben soms de neiging om mensen in een historische tijd moderne gevoelens toe te dichten, maar over het algemeen is dat gewoon niet correct en zegt het meer over de schrijver dan over de tijd waarin het verhaal zich afspeelt. In dit geval is het echter uitstekend gedaan.

Als je liefde echter strafbaar is en je die nooit samen in het openbaar kunt uiten, wil dat nog niet zeggen dat er niets mogelijk is. Je moest in die tijd alleen een stuk subtieler, creatiever en voorzichtiger zijn. Gelukkig is er ook voor Harry hierin hoop en dat was mooi om te lezen.

Patrick Gale heeft met A place called Winter een subtiel en fijngevoelig boek afgeleverd over iemand die volledig op zichzelf werd teruggeworpen, maar die daar uiteindelijk sterker uitkwam, en zelfs geluk vond. 

Ik ben blij dat ik Patrick Gale hebt ontdekt, want ik heb een nieuwe favoriete schrijver aan mijn lijstje kunnen toevoegen.
Zal het iemand verbazen als ik zeg dat er al een heel rijtje van zijn andere boeken in de kast staat? Vast niet.

Uitgegeven in 2015
Geen Nederlandse vertaling beschikbaar

vrijdag 18 augustus 2017

Grigori R. (2014)

Grigori Raspoetin is een fascinerend figuur in de geschiedenis. Er gaan verschillende verhalen over hem de ronde, was hij een wonderdoener, een gebedsgenezer, een charlatan, een domme boer of een heilige?

Hij werd geboren zo rond 1870 in een klein dorpje in Siberië. Hij stond in zijn jeugd bekend als een dronkenlap en ruziezoeker, maar op een gegeven moment ging hij op weg om God te vinden. Hij liet zijn vrouw en kinderen achter en voegde zich bij de vele Russen die als pelgrims kloosters en heilige plekken bezochten. Langzamerhand begon zijn roem als genezer en ziener te groeien.

Tsaar Nicolaas II en zijn vrouw Alexandra hadden al eerder te maken gehad met verschillende heilige pelgrims en genezers. Eerst toen ze nog wanhopig probeerden om een zoontje te krijgen als troonopvolger, en daarna, toen het zoontje geboren was, om hem te helpen bij de erfelijke ziekte hemofilie waaraan hij leed.

Via via werd Raspoetin aan het hof geïntroduceerd en zijn invloed groeide snel. Niet alleen wist hij bij Alexei de pijn weg te nemen, hij wist ook Alexandra gerust te stellen. De tsaar en zijn vrouw begonnen zich steeds meer op Raspoetin te verlaten, ook als het om advies over staatszaken en politiek ging. 

De publieke opinie keerde zich mede hierdoor steeds meer tegen de tsaar en zijn regering en voor een aantal mensen was het genoeg. Raspoetin werd vermoord en nog geen twee jaar later was er een einde gekomen aan het leven van de tsarenfamilie met wie zijn lot zo nauw verbonden was geweest.

In Rusland is in 2014 de serie Grigori R. gemaakt, acht afleveringen van elk vijftig minuten over Raspoetin.

Het begint met Alexander Kerenski, de leider van de Voorlopige Regering die na het aftreden van de tsaar in maart 1917 de macht had gekregen, een onderzoek wil naar de misdaden van Raspoetin. Hij geeft deze opdracht aan inspecteur Swietten, die alle volmachten krijgt om de mensen te bespreken en de plekken te bezoeken die nodig zijn om alle informatie boven water te krijgen.
Andrei Smolyakov als Swietten
Swietten gaat naar het geboortedorp van Raspoetin, spreekt met diens vrouw en later met zijn dochter en de politieagenten die Raspoetin moesten volgen. Bovendien bezoekt hij de voormalige hofdame en vriendin van tsarina Alexandra, Anna Vyroebova, in de gevangenis en probeert het hele plaatje compleet te krijgen.

Swietten is een sceptische man, die niks op het eerste gezicht gelooft, maar langzamerhand stapelen de getuigenissen zich op in het voordeel van Raspoetin. Ja, hij was een onbehouwen boer, maar al het geld dat hij kreeg gaf hij weg en hij was oprecht in zijn genezingen.

De conclusie die Swietten bereikt is dan ook niet wat Kerenski had verwacht en zoals de politieke situatie nu is, moet misschien zelfs Swietten vrezen voor zijn leven.

Grigori R. is een geweldige serie, ongelofelijk spannend en interessant, historisch vrij behoorlijk correct (niet onbelangrijk) en ook nog zeer goed gespeeld. 

Vladimir Mashkov zet een onvergetelijke Raspoetin neer. Iemand die met een enkele blik een heleboel emoties kan overbrengen en door wie Raspoetin langzamerhand iemand wordt die je niet alleen begrijpt, maar van wie je kunt houden. Dit had ik zeker niet verwacht, maar ik heb bijvoorbeeld gehuild bij de scenes waarin hij vermoord werd. Het gebeurt niet vaak dat een serie of een film mijn mening over een gebeurtenis of persoon uit de geschiedenis bijstelt, maar dat is hier wel gebeurt. Voor mij is Rapoetin niet langer een charlatan uit op eigen gewin, maar een behoorlijk oprecht iemand die uiteindelijk verwikkelt raakte in gebeurtenissen waar hij niet meer uit kon komen. 
Vladimir Mashkov als Grigori Raspoetin
Geweldig is ook de werkelijk beeldschone Ekaterina Klimova die Anna Vyroebova speelt, die altijd in Raspoetin heeft geloofd en ook nu hij dood is en zij in de gevangenis zit, zijn nagedachtenis niet in de steek laat.
De werkelijke Anna was een stuk minder mooi en ook minder sympathiek naar ik begrijp, maar voor deze serie geeft dat niet. 
Ekaterina Klimova als Anna Vyroebova
Andrei Smolyakov speelt Swietten op een uiterst sympathieke manier. De man die observeert en alle mensen die hij spreekt vastlegt in een tekening, de man die probeert om menselijkheid en fatsoen te laten zegevieren en af en toe behoorlijk daadkrachtig uit de hoek kan komen, je zou bijna willen dat ook hij een daadwerkelijk historisch persoon is.

Verder kan ik nog zeggen dat de aankleding perfect is en de muziek prachtig, dat verhoogt echt de Russische sfeer.
Raspoetin en Vyroebova
Is er ook maar iets aan te merken op deze serie? Nee, volgens mij niet. Ik kan alleen maar zeggen dat ik het absoluut geweldig vond en dat ik eigenlijk geen superlatieven genoeg heb om te vertellen hoe goed deze serie is. Ik kan dus alleen maar iedereen aanraden om zelf te kijken. (en wat ben ik blij dat ik de DVD heb en ik elk moment opnieuw kan gaan kijken!)

maandag 14 augustus 2017

Voor wie de klok luidt, Ernest Hemingway

Het verhaal
Het verhaal van Voor wie de klok luidt is niet heel ingewikkeld. Het is een typische oorlogssituatie, bijna een die je herkent uit een oude oorlogsfilm waarin de held een bijna onmogelijke taak krijgt en de nodige moeilijkheden moet overwinnen om die taak tot een goed einde te brengen.

In dit geval is het de Amerikaanse vrijwilliger in de Spaanse burgeroorlog Robert Jordan die een brug moet opblazen als een bepaalde aanval van de Republikeinse kant gaat beginnen. Door het opblazen van de brug, zullen de tegenstanders niet in staat zijn hun manschappen naar de aanval te brengen en dus niet mee kunnen doen.

Robert Jordan wordt door de oude Anselmo de bergen in gebracht, naar de partizanen onder leiding van Pablo en Pilar. Hier ontmoet hij de mensen die hem zullen helpen met het aanbrengen van de dynamiet onder de zwaar bewaakte brug.

De nationalisten zitten niet stil en brengen al manschappen en materieel naar de andere kant van de bergen en leveren strijd met een andere partizanen groep. Ondertussen bemoeilijken de onderlinge verhoudingen in de groep, de onverwachte sneeuw en Robert Jordan’s liefde voor het getraumatiseerde meisje Maria de missie behoorlijk. Robert Jordan zal nog een aantal lastige keuzes moeten maken voor hij de brug kan opblazen.

Burgeroorlog
De Spaanse burgeroorlog begon in 1936, toen generaal Franco in opstand kwam tegen de linkse regering die in 1931 op democratische wijze aan de macht was gekomen nadat de koning afstand had gedaan van de troon.

De maatregelen van de regering, gericht tegen de grootgrondbezitters, de kerk en het leger, waren niet heel populair bij iedereen en daarom ontstond er een breuk in de Spaanse samenleving. Een deel van de bevolking steunde de linkse regering (de Republikeinen), een ander deel steunde de rechtse opstandelingen (Nationalisten). 

De internationale gemeenschap hield zich doelbewust buiten deze strijd, maar enkele landen deden wel mee. Duitsland en Italië steunden in het geheim de rechtse troepen en de Sovjet Unie stuurde adviseurs en wapens naar de Republikeinen. Bovendien waren er duizenden vrijwilligers die naar Spanje trokken om te vechten tegen generaal Franco, zij vormden de Internationale brigades.

De Republikeinen zouden de oorlog verliezen en generaal Franco zou nog tot zijn dood in 1973 aan de macht zijn.

Ernest Hemingway was naar Spanje gekomen om deze burgeroorlog te verslaan. Hij vond het verschrikkelijk dat dit door hem zo geliefde land zo verscheurd werd en te maken kreeg met geweld van alle kanten.

Hij schreef deze roman die uitkwam in 1940, om de wereld op de oorlog te wijzen en duidelijk te maken hoe vreselijk vooral de burgerbevolking onder het geweld leed. Hemingway kiest hierin partij voor de gewone burgers, en laat duidelijk zien dat beide kanten in het conflict het lijden veroorzaken. 
Ernest Hemingway
Schrijfstijl
Voor wie de klok luidt is in veel opzichten een typische Hemingway. Zijn held, Robert Jordan is een man van weinig woorden, die onder moeilijke omstandigheden (de oorlog), het juiste wil doen (zijn missie tot een goed einde brengen). Hij is eerlijk in zijn gevoelens en speelt geen toneel.

De mensen die hij ontmoet zijn de eenvoudige Spanjaarden, boeren en plattelanders, die behoorlijk wat wijsheid hebben zoals de oude Anselmo. Duidelijk wordt ook dat er van beide kanten verschrikkelijke dingen gebeuren en dat er eigenlijk weinig verschil is tussen de Republikeinen en de Nationalisten. 

Robert vecht weliswaar aan de kant van de communisten, maar dat is meer omdat zij volgens hem de morele opperhand hebben en niet omdat hij zelf een overtuigde communist is. Hij volgt vooral het voorbeeld van zijn grootvader die ook in een strijd verwikkeld was en probeerde om het juiste te doen, ook in moeilijke omstandigheden.

Bij een Hemingway gaat het om de cadans van de zinnen, de herhalingen, de soberheid. In een boek van Hemingway vind je geen uitgebreide filosofische verhandelingen of breed uitgesponnen rechtvaardigingen vol abstracte en complexe ideeën. De mensen laten door hun daden zien uit welk hout ze gesneden zijn, pas daarop kun je ze beoordelen.

Het taalgebruik in het Engels is bijzonder, het schijnt namelijk dat de roman leest alsof sommige dialogen rechtstreeks uit het Spaans vertaald zijn, er worden woorden en zinsconstructies gebruikt die in het Engels niet heel gangbaar zijn, maar die daardoor wel authentiek aandoen. Ik heb de Nederlandse vertaling gelezen, ook een heel goede trouwens, daar valt niets op af te dingen, maar alleen die eigenaardigheid is niet meer terug te vinden.

Kritiek
Er is natuurlijk allerlei kritiek geweest op dit boek. De personages zouden te simpel zijn en vooral feministen vonden het karakter van Maria, het meisje op wie Robert Jordan verliefd wordt, van bordkarton. 

Nu moet ik eerlijk bekennen dat een romantische insteek een oorlogsroman over het algemeen niet beter maakt naar mijn idee en ik moest ook even zuchten toen Maria op de proppen kwam. De relatie tussen haar en Robert Jordan gaat heel snel en in de eerste instantie vond ik dat ongeloofwaardig. 

Dit wordt echter door henzelf ook besproken, maar daarbij wordt duidelijk dat de gewone omgangsvormen in een oorlogssituatie niet gelden. Als elk moment je laatste kan zijn, pak je wat je pakken kunt en geniet je van het ogenblik. Je maakt grootste toekomstplannen, hoewel je niet weet hoe ver je zult komen in die toekomst.

En als je daarbij bedenkt dat de verschillende mensen in de partizanengroep voor de verschillende kranten in Spanje staan, en Maria misschien wel Spanje zelf vertegenwoordigt, dan besef je dat de kritiek niet terecht is.

Voor wie de klok luidt is een prachtige roman, met recht een klassieker te noemen en opnieuw het bewijs dat Ernest Hemingway een groot schrijver was. De verwijzingen naar de zelfmoord van Robert Jordan's vader en de manier waarop Hemingway zelf is gestorven, maakt het extra triest. 

Originele titel: For whom the bell tolls (1940)
Deze Nederlandse uitgave 2016 door uitgeverij Atlas Contact
Nederlandse vertaling J. Van Dietsch
Bladzijdes: 573

zondag 13 augustus 2017

Boekentip op zondag (9)

Inspecteur Konrad Sejer heeft in zijn verhoorkamer een kleine vrouw zitten. Ragna Riegel kan door een ongeluk alleen maar fluisteren, verder is ze verlegen en weinig opzienbarend. Ragna zit in de verhoorkamer omdat ze een verschrikkelijke misdaad heeft begaan, en naarmate het verhoor vordert, begrijpen we hoe Ragna tot de verschrikkelijke daad is gekomen.

De Noorse schrijfster Karin Fossum heeft een aantal bijzonder goede literaire thrillers geschreven. Bij haar gaat het altijd om de psychologie van de mensen die ergens toe komen, wat zijn hun beweegredenen en onder welke omstandigheden kan iedereen een moordenaar worden?

Konrad Sejer is een fijne constante in haar boeken, sympathiek en begrijpend en iemand die daadwerkelijk probeert om tot de kern van mensen te komen.

De fluisteraar is opnieuw een bijzonder goed boek van Karin Fossum, waarin ik in ieder geval pas op het einde begon te begrijpen hoe het werkelijk zat en ik eerdere aanwijzingen opeens ook in een ander licht zag. (altijd fijn als dat gebeurt)
Aanrader voor iedereen die nog een goed boek voor de vakantie zoekt.

Noorse titel: Hviskeren (2016)
Nederlandse uitgave 2017 door uitgeverij Marmer
Nederlandse vertaling: Lucy Pijttersen
Bladzijdes: 362

vrijdag 11 augustus 2017

Vijf op vrijdag: Parijs

Vorige week was ik een paar dagen met vriendin M. in Parijs. We vonden het leuk om samen weer even weg te gaan, maar niet te ver en niet te lang. Parijs was perfect.
Steile trappen in Montmartre
De Seine blijft mooi

Pere Lachaise

Jardin du Luxembourg, een van de chiqueste en best onderhouden
parken waar ik ooit ben geweest

Als afsluiter op de laatste ochtend nog even langs
het Canal St. Martin


woensdag 9 augustus 2017

Tentoonstelling Steve McQueen in Parijs

Soms krijg je een onverwacht cadeautje als je op reis gaat, en vorige week kreeg ik er een toen ik een paar dagen in Parijs was. Ik zag namelijk affiches van een tentoonstelling over Steve McQueen, in een galerie die mooi in het centrum lag en dus goed te bereiken was.

Dit was te leuk om voorbij te laten gaan, dus de volgende dag hebben wij deze tentoonstelling bezocht.

De tentoonstelling is behoorlijk groot en er is veel te zien. Er wordt aandacht geschonken aan Steve McQueen als een man van stijl, de filmster en zijn passie voor racen met motors en auto's.

Er zijn prachtige foto's te zien, zowel uit zijn privéleven als uit de films. Veel hiervan kende ik wel, maar er zaten zeker ook minder bekende foto's tussen.

Er waren ook wat extra bijzondere zaken, zoals kleding, de voorpagina van een Franse krant waar de dood van Steve McQueen werd verteld, de auto die gebruikt werd in Bullit en zijn motor. (dat waren niet altijd de originelen, maar dit vond ik niet erg).

Tenslotte draaide er nog een heel interessante documentaire over zijn leven en films, die echt de moeite waard was.

Door deze diversiteit is de tentoonstelling echt een eerbetoon aan de King of Cool, en geweldig om te bezoeken. Een echte fan (zoals ik) geniet hier, maar ook voor iemand die niet bekend is met Steve McQueen (zoals vriendin M.) is er veel te genieten.


De tentoonstelling Steve McQueen, style, is nog tot 30 augustus te zien in de Galerie Joseph, Rue de Turenne 116 in Parijs. De toegangsprijs is 8 euro.

Related Posts Plugin for WordPress, Blogger...