vrijdag 28 april 2017

Genius (2016)

Max Perkins was de uitgever van Scott Fitzgerald en Ernest Hemingway. Hij krijgt ook de jonge schrijver Thomas Wolfe onder zijn hoede, die zijn eerste roman wil laten uitgeven.

Thomas Wolfe was geen gemakkelijk mens en zijn manier van schrijven was bijna manisch te noemen. De eerste roman die hij schreef (Look homeward, angel) was nog een redelijk manuscript, maar zijn tweede roman (Of time and the river) bestaat uit vele pakketten losse velletjes en fragmenten, waar nog een eenheid in aangebracht moet worden. Max Perkins en Tom Wolfe moeten samen elke avond aan de slag om de roman tot een geheel te maken, een tweede meesterwerk.

Thomas Wolfe had een verhouding met Aline Bernstein, die ervoor zorgde dat hij alles had om te kunnen schrijven, van eten tot potloden tot eeuwige aanmoediging. Maar hoewel Wolfe zijn eerste boek aan haar opdraagt, zet hij haar daarna aan de kant.

Max Perkins neemt de rol van beschermer over van Alice en krijgt een bijna vaderlijke rol ten opzichte van Thomas Wolfe. Hij is het die nu de aanmoediging geeft en alle aandacht die Thomas Wolfe nodig heeft. Alles om een nieuwe geweldige roman in elkaar te zetten.

Toch is het Ernest Hemingway die Perkins waarschuwt dat Thomas ook hem in de steek zal laten. En zoals gewoonlijk ziet Hemingway dit soort dingen heel scherp, vaak is hij de eerste die ziet wat mensen voor zichzelf nog niet durven toegeven.
Dominic West als Hemingway en Colin Firth als Perkins
Wie is de genius in deze film? De getroebleerde schrijver, of de uitgever die ondanks alle drama de mogelijkheden ziet?

Ik vond Genius een heel mooie film, die zich afspeelt in een tijd die ik interessant vind (de jaren ’20 en ’30), en gaat over mensen die ik ook interessant vind. Hemingway heeft een kleine rol, maar ook 
Scott Fitzgerald en zijn vrouw Zelda komen voorbij.

Ik heb de boeken van Thomas Wolfe niet gelezen en wist weinig van hem en hoewel een film als deze natuurlijk altijd punten heeft die niet kloppen, vond ik het zeker een goede kennismaking, al kan ik niet zeggen dat ik Wolfe erg sympathiek vond.
Colin Firth als Perkins en Jude Law als Wolfe
Jude Law speelt Thomas Wolfe als iemand die handelt op impulsen en eigenlijk geen enkel besef heeft van wat kan en niet kan. 

Colin Firth is uitstekend als Max Perkins, de man die er alles aan doet om zijn schrijvers bij te staan. 

Nicole Kidman heeft een dramatische rol als Aline Bernstein, de vrouw die alles opgaf voor de liefde, maar er bitter weinig voor terug kreeg. Haar verhaal is vooral triest omdat je beseft dat ze Thomas Wolfe echt niet terug zal krijgen, ze heeft haar rol vervuld en hij is gewoon niet meer geinteresseerd.
Jude Law als Wolfe, Nicole Kidman als Aline Bernstein en
Colin Firth als Perkins
Laura Linney is de vrouw van Max Perkins, die haar huwelijk bijna ten onder ziet gaan aan de tijd die haar echtgenoot aan Thomas Wolfe moet besteden.

Dominic West heeft maar een paar scenes als Hemingway, maar die zijn wel erg goed. Hij weet daarin namelijk wel precies de essentie van Hemingway neer te zetten. Niet alleen de man die groter dan groots was en altijd aan het vissen etc, maar ook de man die door kon dringen tot de kern en de waarheid zag die anderen mensen liever nog niet wilden zien. 

Kortom, goede acteurs in een zeer onderhoudende en interessante film, die ik erg de moeite waard vond. 

maandag 24 april 2017

Over mannen, Laurent Mauvignier

De jongens die opgeroepen worden om dienst te nemen als soldaat en te vechten in een vreemd land, komen onherroepelijk veranderd terug. 

Wat ze hebben gezien, wat ze hebben gedaan en wat hen is aangedaan maakt dat ze niet langer dezelfden zijn die eens scheep gingen, op weg naar warme, exotische landen. De naïeve jongens die alleen hun eigen dorp kenden, weinig wisten van de wereld en nog minder van het conflict waarin ze een rol zouden spelen.

Algerije was een belangrijke Franse kolonie en werd door de meeste Fransen niet gezien als kolonie, maar als een onlosmakelijk deel van Frankrijk. In 1954 brak echter de onafhankelijkheidsoorlog uit, die zou duren tot 1962. 

Deze oorlog werd bemoeilijkt door de verschillende groepen die er een rol speelden, er woonden zowel geëmigreerde Fransen (pied-noirs) die er soms al generaties verbleven, kolonisten van Spaanse afkomst, aan de Franse staat loyale Algerijnen en Algerijnen die streden voor onafhankelijkheid.

Het werd een verschrikkelijke oorlog met guerrilla en contraguerrilla en alle gruwelijkheden van beide partijen die daarbij hoorden.

Over mannen begint op een verjaardagsfeest. Een man komt op de verjaardag van zijn zuster Solange en geeft haar een mooi cadeau, een kostbare broche.

De man is Bernard en zijn familieleden zijn eraan gewend dat hij dronken is, op hun zak teert en over het algemeen niet toerekeningsvatbaar is. Dat hij nu komt met een dure broche brengt alle tongen in beweging, want hier moet iets fout zitten.

Er ontstaat een vervelende scene en Bernard gaat door het lint, hij verlaat het feest, maar koelt zijn woede op een familie uit Noord Afrika die in het dorp is komen wonen.
Het zijn Bernards vrienden, maar vooral zijn neef Rabut, die weet wat er gebeurt is en waarom Bernard geworden is wie hij nu is.

Over mannen is een bijzonder boek, het duurt namelijk even voor je weet welke kant het opgaat. Het boek is verdeeld in vier delen; middag, avond, nacht en ochtend. Pas in het derde gedeelte, over de nacht, hoor je wat Bernard en zijn generatiegenoten hebben meegemaakt.

De angst die ze dagelijks voelden en de wetenschap dat ze in een vijandig land waren dat hen niet wilde. De vreselijke dingen die er gebeurden met een Franse soldaat die in handen viel van de opstandelingen, en de represailles van het leger op onschuldige burgers die daardoor werden uitgelokt en de nieuwe acties die daar weer van kwamen.

Het verschil voor deze soldaten was dat het een verloren oorlog was. Toen zij terugkwamen waren ze geen helden, zoals hun opa’s die gevochten hadden bij Verdun, of hun vaders die zich verzet hadden tegen de nazi’s. Toen de jongens uit Algerije terugkwamen, was er schaamte en men wilde deze oorlog het liefst zo snel mogelijk vergeten. Nazorg, counseling of aandacht was er absoluut niet, ze moesten zichzelf maar redden. 

Sommigen wisten een bestaan op te bouwen met een familie en een baan ondanks hun ervaringen. Anderen waren niet zo gelukkig en konden eigenlijk nooit meer echt aarden in de burgermaatschappij waar voor hun herinneringen geen plaats was. De herinneringen die hen bijna elke nacht uit de slaap houden, die opeens toe kunnen slaan en alles over kunnen nemen.

Knap is hoe Laurent Mauvignier een niet heel aansprekend of sympathiek persoon als Bernard aan het einde nog altijd niet sympathiek maakt, maar wel ervoor zorgt dat je nu begrip voor hem hebt.

Over mannen is een boek dat je doet nadenken over de oorlogen die gevoerd werden en worden en de mensen die hierin vechten. En je krijgt begrip voor de manier waarop oorlog mensen verandert. Die heengaan om te vechten zijn nog geen mannen, maar jonge jongens, en je kunt je afvragen of ze terugkomen als mannen. Ja, ze hebben meer gezien en weten nu waar mensen toe in staat zijn om elkaar aan te doen, maar je kunt niet zeggen dat ze gezonde, volwassen mensen zijn geworden in deze hel.

Over mannen is geen gezellig boek en ik kan ook niet zeggen dat ik het met plezier of vol genoegen heb gelezen, maar wel dat ik het met heel veel aandacht heb gelezen. En ik was er van onder de indruk. 

Originele Franse titel: Des hommes
Uitgegeven in: 2009
Nederlandse uitgave: 2013 door uitgeverij De Geus
Nederlandse vertaling: Manik Sarkar en Pauline Sarkar
Bladzijdes: 281

vrijdag 21 april 2017

Tentoonstelling: Prints in Paris 1900

Affiche tournee Le chat noir
Theophile Alexandre Steinlen 1896
Aan het einde van de 19e eeuw richten de kunstenaars in Parijs zich niet alleen op de traditionele technieken om te schilderijen, zij gebruikten ook houtsneden, lithografie en etsen om aan de nieuwste rage te voldoen: prenten.

Beroemde verzamelaars kochten prenten om ze in alle rust van hun studeerkamer te kunnen bekijken. Deze prenten werden bewaard in mooie mappen die er speciaal voor gemaakt werden. Bijzonder was het om een hele serie prenten aan te schaffen die bij elkaar hoorden omdat ze in de goede volgorde een verhaal vertelden of een thema verbeelden. Een beetje verzamelaar was bereid om tientallen francs te betalen voor een exclusieve print waar er maar een paar van bestonden of die door de kunstenaar met de hand was ingekleurd.

Maar ook als je arm was, kon je in Parijs genieten van deze nieuwe kunstvorm. In de straten waren prenten en affiches in overvloed te zien. Elke muur in Parijs was behangen met reclames voor allerlei artikelen, van wasmiddelen, tot fietsen tot voorstellingen in de Moulin Rouge. Om op te vallen moesten de makers van de prenten er dus voor zorgen dat ze meteen herkenbaar en kleurrijk werk leverden.

Bovendien waren er honderden tijdschriften en kranten in Parijs in die tijd (bijna 2700) die allemaal op wilden vallen in de kiosk.
Deze prenten werden zo geliefd dat ze zelfs van de muren afgehaald werden, maar al snel werd ook hier een gat in de markt gevonden: de affiches werden uitgebracht in speciale edities voor de verzamelaars.
Affiche voor café concert Le Divan Japonais
1893, Henri de Toulouse-Lautrec
In het van Gogh museum is nu een tentoonstelling gewijd aan deze kunstvorm, die ons niet alleen iets vertelt over de kunst van rond 1900, maar ook over het bruisende Parijs van die tijd. Het museum heeft zo’n 1800 prenten in het depot, maar ze worden zelden tentoongesteld vanwege de kwetsbare natuur van de prenten.

De tentoonstelling bestaat uit drie gedeeltes. Op de eerste verdieping zie je de prenten voor de rijken, de verzamelaars en de kunstkenners. Je ziet de bijzondere reeksen, de mooie edities en de parafernalia die horen bij deze hobby. Op de tweede verdieping zie je juist de affiches die het straatbeeld van Parijs kleurden.
De vertinner, Louis Robert Carrier-Belleuse 1882
(stel bekijkt de affiches aan de muur)
Mooi is de aandacht voor details in beide zalen en de sfeer die men heeft geprobeerd te recreëren. Beneden voelt het bijna als een rijke studeerkamer, met pluche bankjes waar je plaats kunt nemen om op je gemak wat prenten te bestuderen. Boven heb je houten bankjes en heb je muren vol kleurrijke affiches, die vaak bekend voorkomen omdat je die al heel vaak hebt gezien.

Op de laatste verdieping kun je zien hoe lithografieën, etsen en houtsneden worden gemaakt en ik kon alleen maar vol bewondering vaststellen hoeveel werk er in elke prent zit, welke techniek er ook gebruik werd.

De tentoonstelling Paris in prints 1900, van elitair tot populair is nog tot 11 juni 2017 te zien in het van Gogh museum in Amsterdam en het is opnieuw een tentoonstelling die heel erg de moeite waard is. 

maandag 17 april 2017

Femme fatale, Pat Shipman

Het belangrijkste dat men over Margaretha Zelle moet weten, is dat ze van mannen hield. Het meest cruciale dat men over haar moet weten, is dat ze niet van de waarheid hield. [..] Voor haar scheen de gewenste waarheid altijd belangrijker dan de feitelijke waarheid.

Dit jaar is het honderd jaar geleden dat de beroemde exotische danseres Mata Hari vanwege spionage voor de Duitsers in Frankrijk ter dood werd veroordeeld. Genoeg reden om flink veel aandacht te besteden aan deze Nederlandse. Zo zal er in oktober 2017  in het Fries museum in Leeuwarden een grote tentoonstelling over Mata Hari te zien zijn en nu is deze biografie in vertaling uitgekomen.

Mata Hari werd in 1876 in Leeuwarden geboren als Margaretha Zelle. Haar vader verafgoodde haar en verwende haar tot op het bot, ze was zijn kleine prinses en niets was te gek.

Helaas duurde het sprookje niet zo lang, vader Zelle raakte failliet, zou uiteindelijk opnieuw trouwen en in Amsterdam gaan wonen. En toen liet hij niet zijn geliefde dochter bij zich wonen, maar haar jongere broertjes. Deze afwijzing zal Margaretha diep hebben gekwetst.

Ze woonde bij familieleden in, maar hier was ze beslist niet tevreden, ze wilde aandacht, avontuur en rijkdom en ze had al door dat ze met haar exotische donkere uiterlijk en charmante manier van doen mannen het hoofd op hol kon brengen.

Slecht huwelijk
Ze trouwde met de vele jaren oudere officier Rudolf MacLeod die diende in het Nederlands-Indische leger. Ze zag in hem een mogelijkheid om weg te komen uit het bekrompen Nederland en bovendien had MacLeod een hoge rang, zodat Margaretha in Indie in de Nederlandse gemeenschap een belangrijke rol zou vervullen. Helaas viel de werkelijkheid tegen. Het donkere uiterlijk van Margaretha riep juist vraagtekens op over haar afkomst en of ze niet van gemengd bloed was. Bovendien stierf haar zoontje in Indie.

Het huwelijk ging snel bergafwaarts, waarbij Margaretha zich niet om de huwelijkse trouw bekommerde en Rudolf zijn verbittering vol geweld uitte. Ook terug in Nederland viel er niets meer te redden en er zou een scheiding volgen.

Margaretha ging naar Parijs en zou zich uiteindelijk hier vestigen. Ze had opnieuw een kans om in de belangstelling te komen en vond zichzelf uit als exotische danseres die gehuld in sluiers een soort strip-tease uitvoerde, waarbij ze de nadruk legde op het feit dat ze niet zomaar erotische dansen uitvoerde, maar heilige tempeldansen uit India. Ze raakte bekend en kreeg minnaars uit de hoogste kringen bij de vleet, niet alleen in Parijs, maar in bijna alle grote steden in Europa.

Toen de oorlog uitbrak, waren het deze internationale contacten die haar de das om deden. De Duitsers vroegen haar te spioneren, de Britten wantrouwden haar en de Fransen hebben haar uiteindelijk opgepakt en ter dood veroordeeld. Op 15 oktober 1917 werd ze in Parijs gefusilleerd.

Pat Shipman heeft naar mijn idee een redelijk goede biografie geschreven. Een goede biografie moet in de eerste plaats interessant om te lezen zijn en moet daarnaast nieuws bevatten of een nieuw licht laten schijnen op al bekende feiten.

Interessant geschreven is het zeker, met af en toe heerlijk commentaar in de zijlijn en grappige opmerkingen.

Pat Shipman heeft ook veel aandacht gegeven aan de jeugd en de Indische tijd van Margaretha en laat interessante dingen zien. Hoe de Atjeh oorlog bijvoorbeeld invloed zal hebben gehad op het karakter van Rudolf en hoe de sociale en raciale scheidslijnen in Indië een belangrijke rol speelden in hoe Margaretha ontvangen werd. Ook komt ze met aannemelijke theorieën over de syfilis die Rudolf op Margaretha heeft overgedragen en het effect dat dit zal hebben gehad op hun kinderen.

Mata Hari
Schuldig of niet?
De grote vraag is natuurlijk al jarenlang of Mata Hari schuldig was aan spionage of niet. De militaire rechtbank in Frankrijk was ervan overtuigd dat ze schuldig was en had er geen enkel probleem mee om haar te veroordelen. Nu was het wel zo dat in die tijd al veel gezien werd als spionage, praten over de het leger, soldaten of de vijand kon al genoeg zijn.

Pat Shipman is ervan overtuigd dat Mata Hari absoluut niet schuldig was en ziet haar als een onschuldig slachtoffer. Een sterke vrouw die veroordeeld werd voor haar vrije levenswandel, door mannen die daar niet tegen konden en desnoods het bewijs fabriceerden.

Deze subjectiviteit in dit gedeelte van het boek is dan ook meteen het zwakke punt. Ik wil best geloven dat Mata Hari geen grote of goede spionne was, daarvoor was ze absoluut niet subtiel genoeg of bereid op de achtergrond te opereren.

Maar gezien haar karakter lijkt het mij uiterst onwaarschijnlijk dat ze zich de kans heeft laten ontglippen om een in haar ogen gevaarlijke en dramatische rol te spelen. Mata Hari, te midden van de actie en de spil van wat mannen wisten en wilden weten. Als ze zich belangrijk kon maken, dan deed ze dat, en ze zal zich niet hebben laten weerhouden door voorzichtigheid.

Margaretha Zelle was een ijdele en in veel opzichten ook een domme vrouw die dacht dat ze altijd uit elke situatie kon komen door haar charmes te gebruiken en de mannen om haar vinger te winden. Een leugentje hier of daar om zichzelf beter uit te laten komen of interessanter te laten lijken, leken haar onschuldig.

Ze besefte zich totaal niet dat de situatie in een oorlogstijd altijd anders ligt en dat je dan een stuk voorzichtiger moet zijn. Flirten met de vijand is dan niet langer onschuldig tijdverdrijf, maar een daad van verraad.  

Het is naar mijn idee deze domheid en dit gebrek aan inzicht dat ze met de dood heeft moeten bekopen.

Maar zeker weten doen we het niet. Dit jaar zullen als het goed is de gerechtelijke archieven opengaan over deze zaak en dan weten we eindelijk meer.

Kortom, Femme fatale is zeker een fijn boek om te lezen en de schrijfster heeft veel nieuwe dingen naar boven gehaald, het enige minpunt is het niet heel realistische standpunt dat Mata Hari een volkomen onschuldig slachtoffer was.

Originele titel: Femme fatale. Love, lies and the unknown life of Mata Hari
Uitgegeven in 2007
Nederlandse uitgave 2017 door uitgeverij De arbeiderspers
Nederlandse vertaling: Robert Junius
Bladzijdes: 363

vrijdag 14 april 2017

Serralves museum in Porto

Vanuit Porto leidt een grote boulevard richting de zee, de Avenida de Boavista. De buurt hier staat vol grote villa's, omringd door indrukwekkende parken. Hier kocht de familie Cabral eind 19e eeuw een groot stuk grond, met een mooi huis. In de jaren die kwamen, werd het huis uitgebreid volgens de nieuwste ideeën in de architectuur en landschapsontwerp.
Het oude woonhuis, een villa in art-deco stijl. 


In 1953 kwam het landgoed in handen van een andere industrieel, die echter wel beloofde dat huis en park intact gehouden zouden worden. In 1987 kreeg de Portugese staat de villa en het park, en besloot hier een museum voor moderne kunst te laten bouwen.

In 1991 ging de architect Álvaro Siza (die uit Porto zelf kwam) aan het werk om een museum te bouwen dat volledig één was met het omringende park en waar de kunst volledig gecomplementeerd werd door de omgeving.

In dit museum zijn er wisselende tentoonstellingen te zien van moderne, hedendaagse kunstenaars.

Op dit moment is er de tentoonstelling  A time coloured space te zien van de Franse kunstenaar Philippe Parreno. Hij heeft in alle zalen van het museum zijn bijzondere werk staan, of liever gezegd, hangen.

In elke ruimte hangen er ballonnen aan het plafond die lijken op insecten, alsof we in een grote bijenkorf staan. In elke ruimte is de sfeer echter anders, door de kleur van de ballonnen, maar ook door de muziek die klinkt. De kamer met de zwarte ballonnen was beklemmend, terwijl we van de goudkleurige of de zilveren of de blauwe ballonnen juist heel vrolijk werden.




In de oude familie-villa worden ook exposities gehouden, zo is daar nu de tentoonstelling over Joan Miró te zien. Meer over deze tentoonstelling is  HIER te vinden.

Het park is schitterend en ik kan een bezoek aan het museum Serralves dan ook zeer aanbevelen, als je eens een keer in Porto bent.

Het park is altijd mooi om te zien en de moderne kunst hier is permanent, maar de tentoonstellingen binnen wisselen natuurlijk.
de tentoonstelling van Philippe Parenno is tot 7 mei 2017 te zien en de tentoonstelling van Miró tot 4 juni 2017.
Related Posts Plugin for WordPress, Blogger...